البته خود معلّمان و مربّيان بشر نيز در معرض آزمايش‌ها بوده‌اند و پس از انجام هر آزمون به مرتبه و مقام ديگرى نايل مىشدند ، و گونه‌هايى از اين ابتلاءها را در قرآن مىخوانيم ، از جمله : وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً « 1 » ؛ و همانا ما با آدم عهدى بستيم و در آن عهد او را استوار و ثابت قدم نيافتيم . وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ « 2 » ؛ و به ياد آور هنگامى كه خداوند ابراهيم را به امورى چند امتحان فرمود و او همه را به جاى آورد ، خدا به دو گفت : من تو را به امامت خلق برگزينم . عرض كرد : اين پيشوايى را به فرزندان من نيز عطا فرمايى ؟ فرمود : [ آرى اگر صالح و شايستهء آن باشند ] كه عهد من هرگز به ستمكاران نخواهد رسيد . و در مورد آزمايش‌هاى ملّتها و امّتها چنين آمده است : أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ « 3 » ؛ آيا مردم چنين پنداشتند كه به صرف اينكه گفتند ما ايمان آورده‌ايم ، رهايشان كنند و بر اين دعوى هيچ امتحانشان ننمايند ، و ما اممى كه پيش از اينان بودند را به آزمايش و امتحان آورديم ، تا خداوند دروغ‌گويان را از راست‌گويان كاملا معلوم سازد . وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ « 4 » ؛ و البتّه شما را به گونه‌هايى از ترس و گرسنگى و نقصان اموال و نفوس و آفات زراعت بيازماييم . متأسفانه تعداد اندكى از كاروان عظيم انسان‌ها از آزمون‌ها سربلند بيرون آمدند ، و هرچه پيغمبر از سوى خداوند براى هدايت مردم مبعوث شد ، او را استهزا نمودند و از تعاليم آن مربّيان بزرگ كمتر بهره گرفتند ، پيغمبران و پيغمبرزادگان را كشتند و از پيروى آنان سر باز زدند و به سعادت و كمال خود پشت كردند . و از جمله امتحان‌هاى بزرگ الهى براى عموم افراد بشر ، مسألهء غيبت حضرت ولى عصر - عجّل اللّه فرجه الشريف - مىباشد كه از جهات مختلف امتحان‌ها و آزمايش‌هايى دربردارد ، و هركدام از افراد به فراخور استعداد و ظرفيت خويش ، مورد ابتلا و آزمايش قرار مىگيرند . حوادث و دگرگونىها و فتنه‌ها و مكتب‌ها و مذهب‌ها و . . . انسان‌ها را به حيرت مىافكنند ، و آزمون‌ها برايشان پيش مىآورند . در روايات به اين آزمايش‌هاى سخت تصريح شده و بزرگان دين ، مردم را از مردود شدن در آنها برحذر داشته‌اند . امامان برحق عليهم السّلام فرموده‌اند : « مردم غربال خواهند شد و جز تعداد بسيار اندكى از آن بيرون نخواهند ماند » . « دين نگهداشتن در عصر غيبت بسان آتش سرخ در كف داشتن است » . « روزگارى فرا خواهد رسيد كه از اسلام جز نامى و از قرآن جز نشانى باقى نماند » . « مسجدهايشان

--> ( 1 ) . سوره طه ، آيه 155 . ( 2 ) . سوره بقره ، آيه 124 . ( 3 ) . سوره عنكبوت ، آيه 2 . ( 4 ) . سوره بقره ، آيه 155 .